Ảnh hưởng ngoại hiện (externality) là gì?

Hỏi đápDanh mục đơn: Câu hỏiẢnh hưởng ngoại hiện (externality) là gì?
DiziBrand.com Nhân viên hỏi 1 tháng trước

Trong kinh tế học, ảnh hưởng ngoại hiện là khái niệm dùng để chỉ những ảnh hưởng “hiện” hay “trào” ra ngoài hệ thống kinh tế mà chúng ta quan tâm. Chẳng hạn, khi thị trường than (một hệ thống kinh tế) hoạt động, nó có thể gây ra tình trạng ô nhiễm không khí (ảnh hưởng hiện ra, trào ra ngoài hệ thống). Thông thường, những ảnh hưởng như vậy không được các tác nhân kinh tế tham gia thị trường tính đến. Chẳng hạn, các doanh nghiệp không đưa chi phí ô nhiễm (những tổn thất do Ô nhiễm gây ra) vào giá bán. Vì những người tham gia vào hệ thống này, đặc biệt người sản xuất, không phải gánh chịu những tổn thất do mình gây ra, nên họ có xu hướng gây ô nhiễm nhiều hơn hoặc không có động cơ kiểm soát ô nhiễm (vì phải chịu thêm chi phí). Nhưng khi tình hình ô nhiễm trở nên nghiêm trọng, chính phủ buộc phải can thiệp. Một trong những cách kiểm soát ô nhiễm của chính phủ là “nội hiện hoá” những ảnh hưởng ngoại hiện mà các nhà sản xuất đã “ngoại hiện hoá”. Các chính sách kiểm soát ô nhiễm của chính phủ có thể bao gồm việc đặt ra các tiêu chuẩn về chất thải vào môi trường và mức ô nhiễm cho phép, buộc các nhà sản xuất phải lắp đặt thiết bị chống ồn và đánh thuế ô nhiễm để lấy tiền làm sạch môi trường.

Ảnh hưởng ngoại hiện có thể gây tác động tiêu cực về mặt xã hội (gọi là chi phí xã hội). Ví dụ, người dân ở vùng than, ở gần nhà máy điện chạy than có thể mắc bệnh do tình trạng ô nhiễm không khí quá mức gây ra; sản lượng cá của xí nghiệp đánh cá có thể giảm vì một nhà máy mới xây dựng ở thượng lưu bắt đầu thải hoá chất ra sông.
Tuy nhiên, khái niệm ảnh hưởng ngoại hiện không chỉ bao hàm những ảnh hưởng ngoại hiện có hại. Trong một số trường hợp, ảnh hưởng ngoại hiện có thể có lợi. Chẳng hạn, người nuôi ong làm lợi cho những người trồng táo (vì ong thụ phấn cho táo ) mà không được người trồng táo trả công.

Ngoài ra, các nhà kinh tế còn phân biệt giữa ảnh hưởng ngoại hiện có hại và ảnh hưởng ngoại hiện vô hại. Trong trường hợp thứ nhất, sự gia tăng nhỏ trong quy mô của hoạt động tạo ra ảnh hưởng ngoại hiện tác động tới quá trình sản xuất hay ích lợi của bên thứ ba. Còn trong trường hợp thứ hai, sự thay đổi nhỏ (hay cận biên) trong quy mô hoạt động kinh tế không gây ra bất kỳ ảnh hưởng nào tới quá trình sản xuất hay ích lợi của bên thứ ba, mặc dù hoạt động này tạo ra ảnh hưởng ngoại hiện.

Ảnh hưởng ngoại hiện xuất hiện do không có thị trường dành cho nó. Chẳng hạn chúng ta có thị trường than, nhưng không có thị trường dành cho sự ô nhiễm do việc sản xuất và sử dụng than gây ra. Tương tự, chúng ta không có thị trường cho không khí trong lành, sự yên tĩnh, thanh bình v,v… Theo các nhà kinh tế, một trong những nguyên nhân dẫn tới sự trục trặc như vậy là không thể xác định chính xác và thực thi quyền sở hữu tài sản. Xem định để Coase.

Đã thêm item vào giỏ hàng.
0 item - 0